|
چارپار یا رباعی هنوز یکی از زیباترین، شیواترین، درخورترین و دلنشـین ترین ابــزارهای ِ سراینـدگی ست برای فرادید نهـادنِ ِ فشـرده و آهنگینِ ِ دریافـت ها، برداشــت ها، گــرایش ها، اندیشه ها و بینش های ِ چامــه سرایان. بیهــوده نیـست که نیمـــا یوشیـج، خیزاننده ی مـوجِ ِ نـوین ِ هنـوز خیزنده ی سرایندگی، می نویسد: "رباعیات یک رازنگهـدار عجیبـی بـرای مـن شـده است ... (در آن ها) حقیقت مسلک خود را که طریقت است به اشاراتی" گفته ام
در بسیـاری از چارپارها کوشیـده ایم کارواژه ها و واژه ها و بنـدواژه های ِ هـم آوا را در ردیف ها و قاقیــه ها و بندها کاربریم، باری دانیــده نه در همه ی آن ها، چرا که بدین گون می توانستیم از انباشته های ِ کارواژه ای و واژه ای ِ بیشتری بهره ستانیم و بر درون پــردازی ها و معنــاها بیافــزاییم. نمــونه هایی از واژه های ِهم وزن و هم آوا: پوشان و نوشان و جوشان یا کَشدَت و خَردَت و بَردَت، و نمونه هایی از واژه های ِ هم وزن و کمتر هم آوا: غفران و باران و فرزان یا میرانـَد و رامـَد و آیـَد
سراینده دانسته از ردیف ها و قافیه های ِ همسان و همتا، برای ِ نمونه بهره گیری ِ سه باره یا چهارباره از یک واژه یا کارواژه در پایان ِ بندهای ِ رباعی، که در چارپارها فراوان کار آیند (نمـــونه وار: نیـمی از رباعی های ِ خیام بدین سان اَند)، کمتر بهره ستانده است. از هشتـاد چارپار ِ این دفتـر تنهـا چهـارده تای ِ آن ها دارای ِ واژه یا کارواژه ی همسان و همتا در پایان ِ بندها می باشند. سراییدن ِ این سان چارپارها دشوارتر است، باری از این راه می توان کارواژه ها و واژه های ِ ناآشنا و آشنای ِ بیشتر، و نیز فریافت ها و پرداخت های ِ نو و کهنه ی افزون تر، در چکامه ها گنجانید. شــاید شمــاری از این "ناَآشنا" ها بتوانند در زبان ِ کنـونی مان کمـاکم جای اُفتند، بویژه کارواژه های ِ سـاده، چــرا کــه یکی از اَبـَرتنگنـاهای ِ زبان ِ دری ِ امروزی، کمبود ِ اینگون کارواژه هاست
چارپارهای ِ این دفتر بر وزن های ِ شناخته ی شده ی رباعی ها سراییده شده اند، باری یک چکامه بر وزن ِ "دو بیتی" و چند چامه بر وزن ِ"شاهنامه" نیز در این دفتر آورده ایم که بدان جداگان آمازه و اشاره کرده ایم
|
